Leefregels
Over het algemeen kun je tijdens je zwangerschap alles blijven doen wat je voorheen ook deed, zoals werk, sport, seks,
autorijden, enz. Het is belangrijk dat je goed naar je lichaam luistert tijdens je zwangerschap.
Er zijn wel een aantal adviezen.
Roken in de zwangerschap brengt duidelijke risico's met zich mee. Zelf roken, maar ook
veelvuldig verblijf in een rokerige omgeving kan een nadelige invloed op de zwangerschap
hebben. In sigaretten zitten schadelijke stoffen. Ze zorgen voor een verminderde doorbloeding
van de placenta (moederkoek) en daardoor een verminderde zuurstoftoevoer
naar het kind.
Als gevolg van de verminderde doorbloeding en de afgenomen zuurstoftoevoer
bestaat het risico dat de baby minder goed groeit. Kinderen van
rokende moeders hebben daarom vaker een (te) laag geboortegewicht en
worden ook vaker te vroeg geboren dan kinderen van niet-rooksters. Ze
kunnen daardoor kwetsbaarder zijn.Tijdens hun eerste levensjaren hebben
ze vaker ziekten aan de luchtwegen. Er zijn aanwijzingen dat wiegendood
vaker voorkomt als er in de buurt van de baby gerookt wordt.
Het advies aan beide ouders luidt dan ook: stop met roken en vermijd zo
veel mogelijk rokerige ruimten. Ophouden is voor velen moeilijk. Toch is
stoppen beter dan minderen: zo voorkom je dat je terugvalt in je oude
gewoonte. Je kunt dit desgewenst met de verloskundige bespreken. Informatie vind je
op www.stivoro.nl.
Gebruik van alcohol tijdens de zwangerschap kan schadelijk zijn voor het ongeboren kind.
Kinderen van moeders die tijdens de zwangerschap (over)matig alcohol
gebruiken, hebben een verhoogde kans op groeiachterstand.
Vanaf de bevruchting tot en met de borstvoeding heeft het de voorkeur
geen alcohol te gebruiken.
Zelfmedicatie is het gebruik van medicijnen en middelen die niet door een arts of verloskundige
zijn voorgeschreven. Bij kinderwens en tijdens de zwangerschap is zorgvuldigheid
geboden. Zo kunnen bepaalde crèmes een schadelijke dosis vitamine A bevatten.
Gebruik daarom alleen preparaten die voorgeschreven zijn en geef te kennen dat je graag
zwanger wilt worden of zwanger bent. Dit is van belang, omdat sommige stoffen al vroeg
in de zwangerschap invloed hebben op de ontwikkeling van je kind.
Een uitzondering op
deze regel is de vitamine foliumzuur. Aan vrouwen die zwanger willen worden wordt geadviseerd
om foliumzuur te gebruiken tot zij tien weken zwanger zijn. Dit vermindert de
kans op een baby met een open rug. Dagelijks 1 tablet van 0,5 mg is voldoende. De foliumzuurtabletten
zijn zonder recept verkrijgbaar bij de drogist of apotheek.
Bij pijnklachten
kun je zonder gevaar paracetamol gebruiken. Zie de bijsluiter voor de dosis.
Als de tandarts (of een andere arts) het noodzakelijk vindt of adviseert om verdoving te
gebruiken, bestaat hier tijdens de zwangerschap geen bezwaar tegen. Vertel de arts wel dat
je zwanger bent.
Gebruik van harddrugs (amfetaminen, XTC, heroïne en cocaïne) in de zwangerschap
wordt ten zeerste afgeraden. Ook soft drugs worden in de zwangerschap ontraden, mede
omdat ze tegelijk met tabak gebruikt worden.
Hard drugs zijn zeker slecht voor een ongeboren kind. Bij heroïne en andere
opiaten, bij cocaïne, amfetaminen en waarschijnlijk XTC raakt het kind
ook verslaafd en moet het na de geboorte op de couveuseafdeling
afkicken.
Vroeggeboorte komt vaak voor en het risico op overlijden vlak voor of
vlak na de geboorte is verhoogd. Door zuurstoftekort kan groeiachterstand
ontstaan.
Het is belangrijk dat als je drugs gebruikt, je dit vertelt aan de verloskundige. Praat er open over en
wees niet bang om te vertellen wat en hoeveel je gebruikt. Samen kun je kijken welke oplossingen
mogelijk zijn. Je wordt mogelijk doorverwezen naar een gynaecoloog, hij/zij zal de zwangerschap dan verder begeleiden.
Is een röntgenonderzoek tijdens de zwangerschap noodzakelijk, vermeld dan duidelijk dat
je zwanger bent. Soms kan het onderzoek uitgesteld worden tot na de bevalling. Vaak kan
de baarmoeder afgeschermd worden. Het kind krijgt dan zo weinig mogelijk straling. Van
beeldschermen en magnetrons is geen schadelijke invloed aangetoond.
Pas bij sporten je tempo aan. Zwemmen, fietsen en fitness zijn sporten die je heel goed
tot het einde van de zwangerschap kunt beoefenen. Sporten zoals hockey waarbij je risico
loopt om iets tegen je buik aan te krijgen, of sporten waarbij je gemakkelijk met andere
mensen botst of kunt vallen, zijn minder verstandig. Voor al deze dingen geldt: doe wat
je altijd deed, maar verminder of stop wanneer je merkt dat het klachten geeft of wanneer
het je meer vermoeit dan normaal. Probeer ook liever niet meer inspanning te leveren
dan vóór de zwangerschap. Zorg dat je voldoende vocht binnen krijgt.
De beleving van seksualiteit tijdens de zwangerschap wisselt van vrouw tot vrouw.
Sommige vrouwen voelen zich juist extra aantrekkelijk en hebben meer zin in vrijen dan
gebruikelijk; anderen ervaren het tegenovergestelde. Klachten als moeheid of misselijkheid
staan soms zin in seks in de weg. Pijnlijke gespannen borsten kunnen bij seksuele opwinding
nog pijnlijker worden. Er kan meer behoefte aan intimiteit en aanraking bestaan dan
aan geslachtsgemeenschap. Bij een normaal verlopende zwangerschap zijn er geen geboden
of verboden ten aanzien van seksualiteit. Geslachtsgemeenschap kan geen miskraam
of beschadiging van het kind veroorzaken. Alleen bij bloedverlies of gebroken vliezen
wordt gemeenschap afgeraden. Problemen met seksualiteit kun je altijd met de verloskundige bespreken.
Dit geldt ook voor eerdere vervelende seksuele ervaringen of moeite hebben met een inwendig onderzoek.
Als je dit aangeeft, houdt de verloskundige hier ook bij de bevalling rekening mee. Vaak wordt hier
ook naar gevraagd door de verloskundige.
Werk buitenshuis heeft op zichzelf geen nadelige invloed op de zwangerschap. Wel kunnen
bepaalde werkomstandigheden risico's voor de zwangerschap met zich meebrengen.
Daarom zijn er verschillende regelingen voor zwangere en pas bevallen werkneemsters. Ze
zijn onder andere vastgelegd in de Arbeidsomstandighedenwet en het Besluit zwangere
werkneemsters. Werk waarin je wordt blootgesteld aan trillingen (vrachtauto's, landbouwmachines),
ioniserende straling (straling van radioactieve stoffen), chemische stoffen of
infectierisico's is niet bevorderlijk voor de gezondheid tijdens de zwangerschap. Dit geldt
ook voor fysiek zwaar werk, zoals veelvuldig tillen, trekken, duwen of dragen. Als je met
zulke werkomstandigheden te maken hebt, overleg dan met je werkgever. Deze moet het
werk aanpassen en je eventueel ander werk aanbieden. Je kunt ook overleggen met de
bedrijfsarts (Arbo-dienst) of inlichtingen vragen bij de arbeidsinspectie.
Als je in nacht- of ploegendienst werkt, kun je aan je werkgever vragen om je werk- en
rusttijden tijdens de zwangerschap aan te passen. Een zwangere heeft recht op extra
pauzes en is in principe niet verplicht om te werken in een nachtdienst of om over te
werken. Deze regels gelden ook voor de eerste zes maanden na de bevalling. Er zijn ook
regels voor borstvoeding en werken. Als het niet mogelijk is door middel van
aanpassingen je werk gezond en veilig uit te voeren, moet de werkgever je tijdelijk ander
werk aanbieden.
Als je zwanger bent kun je gerust op vakantie gaan. Doorgaans wordt aangeraden een
vakantiebestemming te kiezen waar goede medische zorg aanwezig is, mochten zich onverhoopt
complicaties voordoen. In verre, tropische landen is dit niet altijd het geval.
Bovendien kun je onder primitieve omstandigheden wat gemakkelijker een infectieziekte
oplopen die gepaard gaat met bijvoorbeeld hoge koorts of diarree.
Tegen vliegreizen bestaat uit medisch oogpunt geen bezwaar. Vliegmaatschappijen willen
meestal geen zwangere vrouwen na 32-34 weken zwangerschapsduur vervoeren, omdat ze
geen bevallingen in de lucht willen riskeren.
Vakanties op grote hoogte worden ontraden. Door de afnemende zuurstofspanning van
de lucht is er minder zuurstof beschikbaar. Het advies is om niet langdurig hoger dan
2000 meter te verblijven.
Problemen tijdens de zwangerschap
Wanneer je zwanger bent kunnen zich ook andere problemen voordoen. Problemen op het
gebied van relaties, financiën, huisvesting of werk, of negatieve (seksuele) ervaringen uit
je jeugd of daarna kunnen voor spanning zorgen tijdens de zwangerschap. Praat erover
met iemand die je vertrouwt, je partner, een goede vriendin of een familielid. Stel ook
de verloskundige op de hoogte. Zo nodig verwijst deze je door naar een gespecialiseerde hulpverlener.
Waar moet je verder nog op letten?
- Voeding
- Probeer in de zwangerschap zoveel mogelijk contact met de volgende schadelijke stoffen te vermijden:
Verf op terpentinebasis, ongediertebestrijdingsmiddelen, chemicaliën en lasergames. Van haarverf zijn tot
nu toe geen schadelijke effecten bekend. Voor de zekerheid kun je beter geen soorten gebruiken waar loodhoudende
oplosmiddelen in zitten.
- Of een hoge omgevingstemperatuur tijdens de zwangerschap kwaad kan, is niet bekend. Mogelijk is het verstandig
de eerste maanden van de zwangerschap langdurig hete baden, saunabezoek of zonnebank te vermijden. De zonnebank
kan een zwangerschapsmasker (een bruine verkleuring van de gezichtshuid) veroorzaken of verergeren. Dit kan
ook gebeuren door langdurig zonnen.
- Na de 24e week van de zwangerschap kun je beter geen fanatieke competitiesporten meer doen, aangezien je
buik dan meer in de weg gaat zitten en er meer risico is dat je iets tegen je buik aankrijgt.
Zwemmen, fietsen en fitness kunnen over het algemeen heel goed tot het einde van de zwangerschap beoefent worden.
Zorg dat je wel voldoende vocht binnen krijgt (minimaal twee liter).
Verloskundigenpraktijk 't Noorden 21-dec-2004
Meer informatie:
voeding
www.stivoro.nl
Folder: Zwanger! algemene informatie van NVOG, KNOV, NHG, LHV, VVAH en CVZ
