U bevindt zich hier: > index > zwangerschap > controles > bloedonderzoek en echo

Bloedonderzoek en echo

Je bent in verwachting en hoopt op een gezonde zwangerschap en een gezond kindje. Zelf kun je daaraan bijdragen door in je leefgewoonten rekening te houden met je baby. Maar je hebt niet alles in de hand: je baby kan ziek worden door schadelijke stoffen, bacteriën of virussen die zich in je bloed bevinden. Daarom wordt er aan het begin van je zwangerschap een bloedonderzoek uitgevoerd. Als het onderzoek uitwijst dat je baby kans heeft ziek te worden, is het vaak mogelijk om je te behandelen en zo je baby te beschermen.
Hieronder staan de prik-lokaties waar je bloed kunt laten prikken met het aanvraagformulier.
In het eerste trimester van de zwangerschap wordt een echo gemaakt van je kindje. Er wordt gekeken of de zwangerschap intact is, de zwangerschapsduur wordt bepaald, er wordt gekeken naar de plaats van de placenta en grove afwijkingen worden opgespoord. Als je wil kan er bij 20 weken zwangerschap nog een echo gemaakt worden. In sommige gevallen worden er meer echo's gemaakt op medische indicatie.

Bloedonderzoek

Tijdens een van je eerste bezoeken aan de verloskundige wordt besproken waar en wanneer bloed afgenomen zal worden voor een bloedonderzoek. Dit onderzoek gebeurt alleen met jouw toestemming. Je kunt aangeven dat je onderdelen van het onderzoek achterwege wilt laten. De uitslag van het onderzoek krijg je tijdens het volgende consult, tenzij je dit anders hebt afgesproken. Bij het standaard onderzoek wordt je bloed onderzocht op:

bloedgroep
hemoglobinegehalte
rhesus-D-factor
andere antistoffen
hepatitis B
lues (syfilis)
HIV

Hieronder kun je lezen wat er precies onderzocht wordt en wat er na het onderzoek gebeurt als blijkt dat je baby kans heeft om ziek te worden.

Bloedgroep
Het is belangrijk je bloedgroep te weten voor het geval dat je een bloedtransfusie nodig hebt. De bloedgroep kan A, B, AB of 0 zijn.

Hemoglobinegehalte
Met onderzoek naar het hemoglobinegehalte (Hb) van rode bloedcellen wordt nagegaan of je bloedarmoede hebt. Dit onderzoek kan verschillende keren in de zwangerschap plaatsvinden. Bloedarmoede is meestal goed te behandelen en niet schadelijk voor je kind.

Rhesus-D-factor
De rhesus-D-factor is een stof die in het bloed aanwezig kan zijn. Als je die stof in je bloed hebt, ben je rhesus-D-positief. Heb je die stof niet, dan ben je rhesus-D-negatief. Dat is niets bijzonders. Het is een kwestie van erfelijkheid, net als de kleur van je ogen en haar. Zestien procent van de Nederlandse zwangeren is rhesus-D-negatief. Een rhesus- D-negatieve zwangere heeft echter wel bijzondere aandacht nodig om complicaties te voorkomen bij een eventueel rhesus-D-positieve baby. Tijdens de zwangerschap is er namelijk een kleine kans dat er een beetje bloed van de baby in de bloedbaan van de moeder komt. Bij de geboorte is die kans zelfs vrij groot. Komt er nu bloed van een rhesus-D-positieve baby in de bloedbaan van een rhesus-D-negatieve moeder, dan kan de moeder afweerstoffen tegen dat bloed gaan maken. Deze zogeheten antistoffen kunnen via de navelstreng het bloed van de baby bereiken en afbreken, waardoor de baby of een volgende baby bloedarmoede krijgt. Het is dus belangrijk om je rhesus-D-factor vast te stellen. Er zijn twee mogelijkheden:

Als je rhesus-D-positief bent, gebeurt er verder niets.
Ben je rhesus D-negatief, wordt je bloed in week 30 nogmaals onderzocht op eventuele rhesus-antistoffen.
Als je nog geen levend kind hebt, krijg je ook een injectie met anti-rhesus-D-immunoglobulinen. De injectie zorgt ervoor dat de kans nog kleiner wordt dat je zelf antistoffen gaat vormen die de baby ziek kunnen maken. De baby merkt niets van de injectie en loopt geen enkel risico.
In een enkel geval zijn er antistoffen, er vindt dan nader onderzoek plaats.
Na de bevalling wordt, als je rhesus-D-negatief bent, ook je baby gecontroleerd. Hiervoor wordt bloed uit de navelstreng genomen. Als je kind rhesus-D-positief is, krijg je binnen 48 uur (nog) een injectie met antirhesus-D-immunoglobuline toegediend. Daardoor is de kans dat je lichaam zelf geen antistoffen maakt bijna niet aanwezig; dat is belangrijk voor als je later opnieuw zwanger wordt van een rhesus-D-positief kind. Ook in een aantal bijzondere verloskundige situaties krijg je (extra) antirhesus-D-immunoglobuline toegediend.

Andere antistoffen
Niet alleen als je rhesus-D-negatief bent bestaat het risico dat je lichaam andere antistoffen maakt. Het is ook mogelijk dat je andere antistoffen hebt gemaakt bij een eerdere zwangerschap of bij een bloedtransfusie. Deze andere antistoffen kunnen de gezondheid van je baby schaden: de kans bestaat dat ze via de navelstreng en de placenta het bloed van de baby bereiken en schade veroorzaken. Als deze andere antistoffen in je bloed zijn gevonden, wordt je bloed verder onderzocht tot duidelijk is welk type antistoffen dit zijn. De verloskundige zal met je bespreken of het nodig is nog ander onderzoek te laten verrichten of je doorverwijzen naar de gynaecoloog.

Hepatitis B
Hepatitis B is een ziekte waarbij een infectie van de lever optreedt door het hepatitis B-virus. Tussen de 6 en 26 weken na de besmetting kunnen de eerste ziekteverschijnselen optreden, maar de infectie kan ook geheel onopgemerkt verlopen. Na de infectie blijft een deel van de mensen het hepatitis B-virus bij zich dragen. Deze mensen worden ‘dragers’ genoemd; zij kunnen anderen besmetten. Als je het hepatitis B-virus bij je draagt, ondervindt je baby hiervan tijdens de zwangerschap geen schade, maar tijdens de geboorte kan de baby alsnog in aanraking komen met het virus en geïnfecteerd worden. Als je drager bent van het virus, bespreekt de verloskundige met je hoe je de kans op besmetting van je omgeving zo klein mogelijk kunt houden. Ook wordt je doorverwezen naar de GGD (en/of naar de huisarts).

Lues (syfilis)
Lues is een seksueel overdraagbare aandoening (soa) die iemand ongemerkt kan oplopen. In het begin van de zwangerschap beschermt de moederkoek (placenta) het kind nog tegen de ziekte. Later kan ook het kind geïnfecteerd worden. De ziekte moet daarom zo vroeg mogelijk in de zwangerschap behandeld worden. Als uit het bloedonderzoek blijkt dat je lues hebt, dan wordt je doorverwezen naar een gynaecoloog en krijg je zo spoedig mogelijk antibiotica (penicilline).

HIV
HIV is een virus dat de ziekte AIDS kan veroorzaken, waardoor het afweersysteem wordt aangetast. Een zwangere vrouw die geïnfecteerd is met HIV, kan dit virus overdragen op haar baby. Om dat te voorkomen, is het zinvol om aan het begin van de zwangerschap een HIV-test te doen. Dat maakt het mogelijk om zo snel mogelijk een medische behandeling te starten en de overdracht van HIV op de baby te voorkomen. Als de HIV-test positief is, dan ben je drager van het virus. In dat geval word je doorverwezen naar een gespecialiseerd HIV-centrum. Kijk op de hieronder genoemde website voor meer informatie.

Niet medische consequenties
Over de mogelijke medische gevolgen van positieve testuitslagen bij hepatitis B, lues en HIV heb je hiervóór meer kunnen lezen. Maar een positieve testuitslag kan ook niet-medische consequenties hebben. Wanneer je hepatitis B, lues of HIV hebt, zul je geconfronteerd worden met gevolgen voor je sociale leven. Zo is het van belang te kijken naar het besmettingsgevaar voor je partner en je (in)directe leefomgeving. De hulpverlener verwijst je waarschijnlijk naar de GGD of huisarts. Verder zijn er, vooral bij een positieve HIV-test, gevolgen voor het afsluiten van verzekeringen en hypotheken. Ook zijn er gevolgen voor aanvullende verzekeringen zoals WAO of ziektekosten voor zelfstandige ondernemers. Op de hieronder genoemde website kun je informatie vinden over deze verzekeringsgevolgen.

Meer informatie?
Met je vragen kun je natuurlijk altijd terecht bij de verloskundige. Ook op de website www.gezondebaby.nl kun je meer informatie vinden over het bloedonderzoek, niet-medische consequenties, werken, HIV/AIDS en verzekeringen. Vraag de verloskundige ook gerust naar de folder Testen op HIV, informatie voor zwangere vrouwen.

Extra onderzoek

Andere seksueel overdraagbare aandoeningen (soa) Hierboven werden al de seksueel overdraagbare aandoeningen lues, hepatitis B en HIV besproken. Ben je bang dat jij of je partner door wisselende seksuele contacten een andere seksueel overdraagbare ziekte hebt opgelopen, dan is het belangrijk dit aan de verloskundige te vertellen. Voorbeelden van seksueel overdraagbare ziekten zijn chlamydia en gonorroe (druiper). Soms veroorzaken deze infecties onvruchtbaarheid. Niet altijd geven ze klachten. Het kind kan na de geboorte een oogontsteking of een longontsteking krijgen. Onderzoek is mogelijk door onder andere een kweek van de baarmoedermond af te nemen. De behandeling bestaat uit een antibioticakuur die niet schadelijk is voor het ongeboren kind. Ook je partner wordt doorgaans behandeld.

Rodehond (Rubella)
Ook rodehond (rubella) is een infectieziekte, veroorzaakt door een virus. Meestal ben je door het doormaken van de ziekte en/of vaccinatie reeds beschermd voor deze ziekte. In enkele gevallen vindt bloedonderzoek naar rubella-antistoffen plaats. Als je geen antistoffen tegen rodehond hebt kan een infectie tijdens de zwangerschap aangeboren afwijkingen bij het kind veroorzaken. Als er geen antistoffen aanwezig zijn, kan in of na het kraambed vaccinatie plaatsvinden met BMR (bof, mazelen en rodehond).

Glucose
Soms laat de verloskundige je bloed onderzoeken op het suikergehalte. Mocht dit verhoogd zijn, dan is dat meestal goed te behandelen.

Echo

Je krijgt tijdens je zwangerschap standaard twee echo's (als je dat wilt). De eerste echo vindt bij voorkeur plaats bij een zwangerschapsduur van 12 weken. Bij deze echo wordt gekeken of de zwangerschap intact is en of de uitgetelde datum die we berekend hebben overeenkomt. Een tweeling kan uitgesloten worden en de plaats van de placenta wordt bepaald. Wanneer je eerder al eens een (vroege) miskraam hebt gehad kunnen we deze termijn wat vervroegen, zodat je niet zo lang in spanning hoeft te zitten. Bespreek dit eventueel met de assistente of verloskundige.
Drink flink voordat je de echo laat maken, zodat je blaas goed gevuld is, dit vergemakkelijkt het onderzoek. De assistente geeft je een uitgebreide folder mee over het echoscopisch onderzoek.
De tweede echo is rond 20 weken zwangerschap. Bij deze echo wordt het kindje bekeken en eventuele afwijkingen worden gemeld. Wanneer je deze informatie niet wilt, kun je deze echo beter niet laten plaatsvinden. Ook de groei van het kind wordt beoordeeld. Soms is het mogelijk om het geslacht van het kindje in beeld te brengen, dus bedenk vantevoren of je dit al wilt weten.

Beide echo's vinden plaats in het Diagnostisch Centrum Eindhoven.
Je kunt een videoband meebrengen, dan plaatsen ze de beelden op video voor je.

Echoscopisch onderzoek wordt om verschillende redenen gedaan. Tot nu toe zijn geen nadelige of schadelijke effecten van echoscopisch onderzoek bekend. Een garantie dat onbekende ongewenste effecten nooit zullen optreden, is niet te geven. Daarom is het verstandig alleen een echo te maken als deze nuttige informatie oplevert. Echo's zonder medische reden (pret-echo's) worden afgeraden. Enkele redenen voor echoscopisch onderzoek zijn:

Een onzekere duur van de zwangerschap: echoscopisch onderzoek in de eerste maanden geeft een vrij nauwkeurige indruk van de zwangerschapsduur en de uitgerekende datum. Ook bij voorafgaande regelmatige menstruaties, is de duur van de zwangerschap niet altijd precies op grond van de laatste menstruatie vast te stellen. Zekerheid over de duur van de zwangerschap kan van belang zijn als er mogelijk sprake is van over tijd raken of bij complicaties tijdens de zwangerschap. Daarom wordt je in de meeste gevallen een echoscopisch onderzoek aangeboden tijdens de derde maand van de zwangerschap. Bij dit onderzoek kan ook een eventuele meerlingzwangerschap aangetoond worden.
Bloedverlies in het begin van de zwangerschap: echoscopisch onderzoek kan vaststellen of de zwangerschap intact is. Bloedverlies kan een voorteken zijn van een miskraam, maar in de helft van de gevallen is er niets mis met de zwangerschap. Bedenk dat echoscopisch onderzoek niets verandert aan de uitkomst van de zwangerschap.
Bij het vermoeden van een meerlingzwangerschap.
Om de groei van het kind te kunnen beoordelen als de verloskundige twijfelt over de grootte van je kind.
Om de ligging van het kind te bepalen als dit door middel van uitwendig onderzoek moeilijk is.

Verloskundigenpraktijk 't Noorden 21-feb-2005

Meer informatie: prik-lokaties
www.gezondebaby.nl
www.sdce.nl (Diagnostisch Centrum Eindhoven)